Cultural Heritage of Dissolved Monasteries, 8, 2016

Jerzy Kaliszuk, ‘Codices deperditi’. Średniowieczne rękopisy łacińskie Biblioteki Narodowej utracone w czasie II wojny światowej [‘Codices deperditi’. Medieval Latin Manuscripts from the National Library Lost During the Second World War] (Dziedzictwo Kulturowe po Skasowanych Klasztorach [Cultural Heritage of Dissolved Monasteries], ed. Marek Derwich, 8/1–3), vols. 1–3, Wrocław: Wrocławskie Towarzystwo Miłośników Historii, 2016, 688, 1379, 754 pp., 7 Tables, 6 Diagrams, 68 Illustrations, Bibliography, Appendix, Indices, Concordance of call numbers, Summary

In 1944 the collection of the National Library in Warsaw was almost entirely destroyed by German troops. This book is the first attempt to reconstruct the collection of medieval Latin manuscripts from that library. The turbulent history of Polish book-collections in the 19th and the first quarter of the 20th centuries prevented pre-war scholars from completing a full description of the collections, and such handwritten catalogues and interventories as existed burnt together with the manuscripts. Based on a painstaking investigation, the author managed to gather information on almost 1,500 medieval Latin manuscripts. In order to reconstruct the content of individual codices, the author made use of a a wide variety of sources: references in scholarly literature of the 19th and 20th centuries; correspondences; partly surviving Russian catalogues and indices; and the miraculously preserved personal notes of the Polish researcher Maria Hornowska (m. 1944).

The book presents not only the history and contents of the collection but also attempts to identify the contexts in which the manuscripts were written and read. A picture thus emerges of complex intellectual network in late medieval Poland, combining monasteries, cathedrals, collegiates, parishes and the University of Cracow and covering virtually the entire area of the state. Books and ideas circulated within this network, creating a sense of common identity in its members above and beyond their specific institutional and geographical communities.

In addition to the analysis of the collection, the publication also contains detailed codicological descriptions of identified medieval Latin manuscripts. The description of the features of individual codices may eventually aid in the identification of other manuscripts that were not burned but taken as booty or souvenirs. The compendium is accompanied by excerpts from historical sources, mainly from Hornowska’s records of destroyed library catalogues, indices, and several reproductions of now lost manuscripts.

seria-tom8
Table of contents: browse / download
Author: browse / download
Price: paperback – 80 EUR / hardcover – 100 EUR PLN

vol. 1: Dzieje i charakterystyka kolekcji [History and Characteristics of the Collection], 688 pp., 7 Tables, 6 Diagrams, Indices (Index of persons, Index of geographical locations, Index of manuscripts), Summary (of vols. 1–3), Information about the author

Table of contents: browse / download
Vol. 1: browse / download
seria-tom8_1

vol. 2: Katalog rękopisów utraconych [Catalogue of Lost Manuscripts], parts 1–2, 1379 pp. (part 1: pp. 1–646, Nos. 1–581; part 2: pp. 647–1379, Nos. 582–1445)

Table of contents: browse / download
Seria wydawnicza, tom 8, 2, cżęść 1Seria wydawnicza tom 8, 2, część 2

vol. 3: Indeksy. Aneks. Bibliografia [Indices. Appendix. Bibliography] 754 pp., 68 Illustrations; Indices (to vol. 2, six: Index of authors and titles of texts, Index of manuscripts titles, Index of copyists, Provenance index, Chronological index, Index of manuscripts cited), Concordance of historical call numbers, List of extant manuscripts, Appendix: Excerpts from historical sources, Bibliography (to vols. 1–3), Illustrations (to vols. 1–3)

Table of contents: browse / download seria-tom8_3

vol. 1: Dzieje i charakterystyka kolekcji [History and Characteristics of the Collection]

Table of contents

Spis treści 5
Przedmowa 9
Wstęp 13
Część 1. Dzieje kolekcji i stan opracowania 45
1. Pierwszy okres warszawski (XVIII w. – 1832) 49
1.1. Rękopisy Biblioteki Załuskich 49
1.2. Rękopisy biblioteki poryckiej Tadeusza Czackiego 61
1.3. Rękopisy biblioteki Czartoryskich w Puławach 67
1.4. Rękopisy biblioteki Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk 70
1.5. Rękopisy Biblioteki Publicznej przy Uniwersytecie Warszawskim 78
1.5.1. Zbiory Biblioteki Liceum Warszawskiego 78
1.5.2. Biblioteka przy Sądzie Apelacyjnym 79
1.5.3. Rękopisy z bibliotek suprymowanych klasztorów 81
1.6. Rękopisy warszawskie – stan opracowania 85
1.7. Wywiezienie zbiorów bibliotecznych do Petersburga 92
2. Okres rosyjski: w Cesarskiej Bibliotece Publicznej w Petersburgu (1795 – 1832 – 1921) 97
3. Drugi okres warszawski 139
3.1. Rewindykacja zbiorów z Rosji 139
3.2. W BUW i BN 154
3.3. Biblioteka Wilanowska 155
3.4. Stan opracowania zbioru rękopisów Biblioteki Narodowej do 1939 r. 161
3.5. Stan na 1939 r. 167
4. Druga wojna światowa – zniszczenie zbiorów 171
5. Przywoływane z pamięci – powojenna literatura przedmiotu 181
6. Stan zachowania w Bibliotece Narodowej 195
Część 2. Charakterystyka kolekcji 199
1. Wprowadzenie 201
1.1. Identyfikacja tekstów / zawartości kodeksów 203
1.2. Datowanie kodeksów 205
1.3. Proweniencja nowożytna kodeksów 206
2. Zestawienia statystyczne 209
2.1. Liczba rękopisów 209
2.2. Materiał piśmienny 211
2.3. Wielkość (format) rękopisów 212
2.4. Czas powstania 213
2.5. Pochodzenie rękopisów (proweniencja nowożytna) 216
3. Księgozbiory średniowieczne 227
4. Rękopisy pochodzenia polskiego o znanej proweniencji średniowiecznej 231
4.1. Biblioteki klasztorne 231
4.1.1. Książka i biblioteki w regule zakonnej 231
4.1.1.1. Reguła św. Benedykta 232
4.1.1.2. Reguła św. Augustyna 243
4.1.1.3. Reguła św. Franciszka 247
4.1.1.4. Reguła a praktyka zakonna 250
4.1.2. Zakony reguły św. Benedykta 262
4.1.2.1. Benedyktyni 262
4.1.2.1.1. Święty Krzyż 263
4.1.2.1.2. Sieciechów 284
4.1.2.1.3. Lubiń 294
4.1.2.1.4. Płock 299
4.1.2.2. Cystersi 300
4.1.2.2.1. Koprzywnica 302
4.1.2.2.2. Ląd 317
4.1.2.2.3. Paradyż 325
4.1.2.2.4. Sulejów 330
4.1.2.2.5. Wieleń / Przemęt 333
4.1.2.2.6. Zemsko / Bledzew 336
4.1.2.2.7. Jędrzejów 337
4.1.3. Zakony reguły św. Augustyna 340
4.1.3.1. Bożogrobcy (Miechów) 342
4.1.3.2. Kanonicy regularni 358
4.1.3.2.1. Czerwińsk 358
4.1.3.2.2. Mstów 365
4.1.3.3. Premonstratensi (Witów) 369
4.1.3.4. Duchacy (Kraków) 373
4.1.3.5. Paulini 375
4.1.3.5.1. Beszowa 377
4.1.3.5.2. Brdów 381
4.1.3.5.3. Kraków-Skałka 382
4.1.4. Mendykanci 385
4.1.4.1. Dominikanie 388
4.1.4.2. Franciszkanie / franciszkanie obserwanci (bernardyni) 391
4.1.4.3. Augustianie-eremici 395
4.1.5. Księgozbiory klasztorne: ludzie – książki – teksty 396
4.1.5.1. Pozyskiwanie książek 401
4.1.5.1.1. Skryptoria 401
4.1.5.1.2. Dary 412
4.1.5.1.3. Zakupy 415
4.1.5.1.4. Inne sposoby pozyskiwania książek 420
4.1.6. Księgozbiór / Księgozbiory  422
4.1.6.1. Księgi kościoła 424
4.1.6.2. Księgi kapitulne 425
4.1.6.3. Księgi „biblioteczne” 429
4.2. Księgozbiory katedralne 471
4.2.1. Kraków – biblioteka katedralna 475
4.2.2. Płock – biblioteka katedralna 478
4.3. Księgozbiory kolegiackie 481
4.3.1. Wiślica – kolegiata NMP 484
4.3.2. Skarbimierz – kolegiata św. Jana Chrzciciela 488
4.3.3. Sandomierz – kolegiata NMP 490
4.3.4. Warszawa – kolegiata św. Jana Chrzciciela 493
4.3.5. Tum pod Łęczycą – kolegiata NMP i św. Aleksego 494
4.4. Księgozbiory parafialne 497
4.5. Rękopisy z kręgu Uniwersytetu Krakowskiego 513
4.6. Rękopisy z kręgu ludzi świeckich 519
5. Rękopisy pochodzenia polskiego o nieustalonej proweniencji 523
6. Rękopisy proweniencji obcej 529
6.1. Francja – 51 rękopisów 530
6.2. Włochy – 31 rękopisów 536
6.3. Czechy – 28 rękopisów 542
6.4. Flandria / Niderlandy – 12 rękopisów 547
6.5. Niemcy – 7 rękopisów 549
6.6. Austria – 4 rękopisy 551
6.7. Anglia – 3 rękopisy 552
6.8. Węgry – 3 rękopisy 553
7. Rękopisy o nieustalonej proweniencji 557
7.1. Rękopisy o nieustalonej proweniencji średniowiecznej 558
7.1.1. Rękopisy pochodzące z Biblioteki Załuskich (ok. 330 kodeksów) 558
7.1.2. Rękopisy pochodzące z bibliotek zabranych w 1832 r. (ok. 230 kodeksów) 570
7.1.3. Rękopisy pochodzące z Biblioteki Wilanowskiej (28 kodeksów) 582
7.2. Rękopisy o nieustalonej proweniencji nowożytnej 584
Podsumowanie 587
Summary 597
Spis tabel i diagramów 611
Indeksy do tomu 1 613
1. Indeks osób 615
2. Indeks nazw geograficznych 651
3. Indeks cytowanych rękopisów 665
Informacja o autorze 687
119 Views since 27 V 2015 2 Views Today
119 Views since 27 V 2015 2 Views Today
Top